Na Richard Mrusha A24TV
Samamba ataja ukuaji wa sekta hadi asilimia 10.3; wachimbaji wadogo wazalisha asilimia 41.1 ya dhahabu, Serikali yasukuma uwekezaji wa viwanda vya uchakataji na utengenezaji wa mitambo nchini
Serikali imeweka dhamira ya kuongeza mchango wa sekta ya madini katika Pato la Taifa kutoka asilimia 10.3 iliyofikiwa mwaka 2025 hadi asilimia 15 ifikapo mwaka 2030, huku ikiimarisha uwekezaji katika uchimbaji, uchakataji na utengenezaji wa vifaa vya madini nchini.
Hatua hiyo inalenga kuongeza thamani ya rasilimali za madini, kupanua fursa za ajira kwa vijana, kukuza viwanda vya ndani na kuhakikisha Watanzania wananufaika zaidi na utajiri wa madini yaliyopo nchini.
Katibu Mkuu wa Wizara ya Madini, Mhandisi Yahya Samamba, alisema hayo Oktoba 28, 2026, jijini Dar es Salaam, wakati wa ufunguzi wa Maonesho ya 10 ya Kimataifa ya Madini, Mining Expo Tanzania, akieleza kuwa sekta hiyo imeendelea kukua na kuwa mhimili muhimu wa uchumi wa taifa.
Samamba alisema mchango wa madini katika Pato la Taifa umeongezeka kutoka asilimia 9.1 mwaka 2023 hadi asilimia 10.3 mwaka 2025, hatua inayoonesha kuongezeka kwa shughuli za uzalishaji na uwekezaji katika sekta hiyo.
Alisema Serikali inalenga kuendeleza kasi hiyo kwa kuvutia uwekezaji mpya, kuboresha teknolojia za uchimbaji na kuhakikisha madini yanachakatwa ndani ya nchi kabla ya kuuzwa katika masoko ya kimataifa.
Katika hatua inayoonesha mchango wa wachimbaji wadogo katika uchumi wa madini, Samamba alisema uzalishaji wa dhahabu nchini umeongezeka kutoka chini ya tani 50 kwa mwaka hadi tani 65 katika mwaka wa fedha 2025/2026.
Kati ya uzalishaji huo, wachimbaji wadogo walichangia tani 27, sawa na asilimia 41.1 ya dhahabu yote iliyozalishwa nchini.
Takwimu hizo zinaonesha nafasi muhimu ya wachimbaji wadogo katika kuongeza uzalishaji wa madini na kuimarisha uchumi, huku zikiweka wazi umuhimu wa kuwawezesha kupata teknolojia bora, mitaji, ujuzi na masoko ya uhakika.
Samamba alisema katika mwaka wa fedha uliopita, Serikali ilitoa leseni 12,000 za uchimbaji madini, ambapo 9,000, sawa na asilimia 75, zilitolewa kwa wachimbaji wadogo.
Hatua hiyo inaashiria upanuzi wa fursa za ushiriki katika sekta ya madini, hasa kwa Watanzania wanaotaka kuwekeza katika uchimbaji na shughuli nyingine zinazohusiana na rasilimali hizo.
Katika mkakati wa kuongeza thamani ya madini, Serikali imeimarisha mazingira ya uwekezaji katika viwanda vya kuyeyusha na kusafisha madini, pamoja na kuweka masharti yanayolenga kupunguza usafirishaji wa madini ghafi bila kuongezewa thamani.
Samamba alisema tangu mwaka 2024, hatua za kisheria na kanuni zimewekwa ili kuimarisha uchakataji wa madini nchini, huku Tanzania ikiwa na viwanda 13 vya kuyeyusha madini na viwanda sita vya kusafisha madini.
Alieleza kuwa uwekezaji katika viwanda hivyo ni muhimu katika kuongeza thamani ya madini kabla ya kuuzwa, kupanua shughuli za viwanda na kuongeza fursa za kiuchumi zinazotokana na rasilimali hizo.
Mkakati huo pia unalenga kuimarisha nafasi ya Tanzania katika mnyororo wa thamani wa madini, badala ya kutegemea zaidi uzalishaji na usafirishaji wa malighafi.
Samamba alisema Serikali imeingia mikataba ya kiufundi ya uwekezaji zaidi ya 16 inayohusiana na miradi ya madini, ikiwamo madini muhimu kwa maendeleo ya viwanda na teknolojia za kisasa.
Madini yanayolengwa katika uwekezaji huo ni pamoja na nikeli, grafiti, lithiamu, chuma na niobiamu.
Kwa mujibu wa mwelekeo huo, uwekezaji katika madini hayo unaweza kufungua fursa zaidi katika uzalishaji wa malighafi za viwandani, teknolojia za nishati na shughuli nyingine zinazotegemea rasilimali za madini.
Hata hivyo, mafanikio ya mkakati huo yanategemea uwezo wa kuvutia wawekezaji, kujenga miundombinu inayohitajika na kuhakikisha kuwa shughuli za uchimbaji zinaendana na maendeleo ya viwanda na ujuzi wa Watanzania.
Akizungumzia fursa za uwekezaji, Samamba aliwataka wawekezaji wa ndani na nje ya nchi kuangalia zaidi ya biashara ya kuuza vifaa vya madini kwa kuwekeza katika viwanda vya kuunganisha na kutengeneza mitambo na zana za uchimbaji nchini.
Alisema uwekezaji wa aina hiyo unaweza kusaidia kujenga uwezo wa ndani wa kuzalisha vifaa vinavyotumiwa migodini, kupunguza utegemezi wa bidhaa kutoka nje na kufungua fursa za ajira kwa vijana.
Wito huo unaweka msisitizo katika kuunganisha ukuaji wa shughuli za uchimbaji na maendeleo ya sekta nyingine za uchumi, hususan viwanda vya uzalishaji wa vifaa, huduma za kitaalamu na teknolojia za madini.
Vijana nao wametakiwa kuchangamkia fursa zilizopo katika mnyororo mzima wa thamani wa madini, zikiwamo utafiti wa kijiolojia, uchimbaji, uchakataji, utengenezaji wa vifaa na utoaji wa huduma kwa migodi.
Samamba alisema Maonesho ya Kimataifa ya Madini yameendelea kupanuka tangu yalipoanza miaka 10 iliyopita yakiwa na waonyeshaji takribani 40.
Alisema katika maonesho ya mwaka huu, idadi ya waonyeshaji imeongezeka hadi zaidi ya 130 kutoka nchi zaidi ya 30, hali inayoonesha kuongezeka kwa ushiriki wa kampuni na wadau wa kimataifa katika sekta ya madini nchini.
Maonesho hayo yanatoa fursa kwa wawekezaji, wazalishaji wa vifaa, wataalamu na wachimbaji kukutana, kubadilishana maarifa, kuonesha teknolojia mpya na kujenga ushirikiano wa kibiashara.
Kwa kuzingatia ongezeko la uzalishaji wa dhahabu, ukuaji wa mchango wa madini katika uchumi na uwekezaji katika viwanda vya uchakataji, Serikali inalenga kutumia fursa hizo kuifanya sekta ya madini kuwa kichocheo kikubwa zaidi cha maendeleo ya taifa.
Mwelekeo mkuu ni kuhakikisha kuwa ukuaji wa sekta ya madini hauishii kwenye kuchimba na kuuza madini, bali unaongeza thamani ndani ya nchi, unazalisha ajira na kufungua fursa za viwanda kwa Watanzania.
Mwisho…
