Arusha, Tanzania –
Wabunge wa Bunge la Jumuiya ya Afrika Mashariki (EALA) wameeleza umuhimu wa kuimarisha ushirikiano wa kikanda katika kulinda haki za watu wenye ulemavu na kuboresha huduma za afya, huku wakitaka hatua madhubuti zichukuliwe kuhakikisha sera, miundombinu na mipango ya jumuiya hiyo inawanufaisha wananchi wote.
Mwenyekiti wa wabunge wa Tanzania katika EALA, Ansar Aboubakar Kachwamba, amesema wabunge wanatarajia kuharakisha mchakato wa kupitisha muswada wa haki za watu wenye ulemavu ili kuhakikisha mahitaji ya kundi hilo yanazingatiwa katika shughuli zote za Jumuiya ya Afrika Mashariki.
Akizungumza na waandishi wa habari jijini Arusha, Kachwamba amesema haki za watu wenye ulemavu ni haki za msingi zinazopaswa kulindwa na kuheshimiwa na kila nchi mwanachama wa jumuiya hiyo.
Amesisitiza kuwa ulemavu unaweza kumpata mtu yeyote wakati wowote wa maisha yake, hivyo ni muhimu kuweka mifumo inayowezesha watu wenye ulemavu kushiriki kikamilifu katika shughuli za kijamii, kiuchumi na kisiasa bila kukumbana na vikwazo visivyo vya lazima.
Ameeleza kuwa muswada huo umekuwa ukikumbana na ucheleweshaji, lakini hatua za kuendeleza mchakato wake zinatarajiwa kusaidia kuweka msingi wa sera na miundombinu jumuishi katika ukanda wa Afrika Mashariki.
Kachwamba ametoa mfano wa wabunge wenye ulemavu wanaosafiri kikazi, akisema wanahitaji usaidizi maalumu ili kutekeleza majukumu yao ipasavyo. Amesema mahitaji hayo yanapaswa kuzingatiwa katika mipango ya usafiri na utoaji wa huduma mbalimbali za jumuiya.
EALA Yataka Wananchi Wafahamu Huduma za Afya za Kikanda
Katika hatua nyingine, Mbunge wa EALA kutoka Rwanda, Fatuma Ndangiza, ametoa wito wa kuimarishwa kwa uelewa wa umma kuhusu huduma za afya za kibingwa zinazopatikana ndani ya Jumuiya ya Afrika Mashariki, akisema wananchi wengi bado husafiri kwenda India na Ulaya kutafuta matibabu licha ya kuwepo kwa huduma za kibingwa katika ukanda huo.
Ndangiza ametoa kauli hiyo wakati wa mjadala wa ripoti ya Kamati ya Masuala ya Jumla kuhusu vituo vya umahiri vya kikanda vya EAC, akisisitiza umuhimu wa kutoa taarifa kwa wananchi kuhusu uwezo wa taasisi za afya zilizopo ndani ya jumuiya.
Ametaja huduma za magonjwa ya moyo zinazotolewa Tanzania kupitia Chuo Kikuu cha Afya na Sayansi Shirikishi Muhimbili (MUHAS), pamoja na Kituo cha Umahiri cha Kikanda cha Chanjo, Uchanjaji na Usimamizi wa Mnyororo wa Ugavi wa Afya kilichopo katika Chuo Kikuu cha Rwanda jijini Kigali, kuwa ni mifano ya mafanikio ya ushirikiano wa kikanda katika sekta ya afya.
Amesema mafanikio hayo yanapaswa kufahamika zaidi kwa wananchi ili kuongeza matumizi ya wataalamu na huduma zinazopatikana ndani ya Afrika Mashariki, badala ya kutegemea matibabu kutoka nje ya ukanda huo pekee.
Ndangiza pia amepongeza kazi iliyofanywa na Kamati ya Masuala ya Jumla inayoongozwa na Dkt. Abdulla Makame, akibainisha kuwa afya imeendelea kuwa miongoni mwa maeneo muhimu yanayojadiliwa na Bunge katika kuimarisha mchakato wa ushirikiano na ujumuishaji wa kikanda.
Akirejelea Ibara ya 18 ya Mkataba wa EAC, amesisitiza umuhimu wa nchi wanachama kushirikiana katika utafiti wa afya, mafunzo ya wataalamu na kuimarisha uhusiano kati ya elimu na utoaji wa huduma za afya.
Wito wa Ufadhili Endelevu wa Vituo vya Afya.
Pamoja na mafanikio yaliyopatikana, Ndangiza ameonya kuwa utegemezi mkubwa wa ufadhili kutoka kwa wafadhili wa nje unaweza kuhatarisha uendelevu wa vituo vya umahiri vya kikanda.
Ameitaka Halmashauri ya Mawaziri ya EAC kuweka kipaumbele katika uwekezaji wa vituo hivyo kwa kuhakikisha vinapata fedha za uhakika kutoka katika jumuiya na nchi wanachama.
Amesisitiza kuwa michango ya wafadhili wa nje inapaswa kuwa nyongeza ya fedha za umma badala ya kuchukua nafasi ya wajibu wa serikali katika kugharamia huduma hizo.
Aidha, ameitaka Halmashauri ya Mawaziri kwa kushirikiana na Sekretarieti ya EAC kutafuta rasilimali za kukamilisha miradi ya miundombinu ambayo bado haijakamilika katika vituo hivyo viwili.
Wabunge Wataka Ufuatiliaji na Uwajibikaji Imara.
Katika kuimarisha utendaji wa miradi ya kikanda, Ndangiza amependekeza kuwepo kwa mfumo wa pamoja wa ufuatiliaji, tathmini na utoaji wa taarifa ili kupima utekelezaji wa miradi na programu za jumuiya.
Amesema mifumo dhaifu ya ufuatiliaji na tathmini inaweza kufanya iwe vigumu kupima mafanikio, kubaini changamoto na kuchukua hatua za kurekebisha mapungufu kwa wakati.
Ameunga mkono mapendekezo ya kamati hiyo, akitaka Halmashauri ya Mawaziri kuyazingatia na kuyatekeleza ili kuimarisha ushirikiano wa kikanda katika utoaji wa huduma za afya.
Ripoti hiyo ilichunguza utendaji wa Kituo cha Umahiri cha Kikanda cha Chanjo, Uchanjaji na Usimamizi wa Mnyororo wa Ugavi wa Afya kilichopo Kigali, Rwanda, pamoja na Kituo cha Umahiri cha EAC cha Sayansi ya Magonjwa ya Moyo kilichopo MUHAS, Dar es Salaam, Tanzania.
Ushirikiano wa Kikanda kwa Maendeleo Jumuishi.
Hoja zilizowasilishwa na wabunge hao zinaonesha umuhimu wa EAC kuimarisha ushirikiano katika sekta za afya na haki za watu wenye ulemavu ili kuhakikisha maendeleo ya kikanda yanamnufaisha kila mwananchi.
Kwa upande mmoja, kupitishwa kwa muswada wa haki za watu wenye ulemavu kutasaidia kuimarisha mifumo ya ushirikishwaji na upatikanaji wa huduma bila vikwazo. Kwa upande mwingine, uwekezaji endelevu katika vituo vya umahiri vya afya unaweza kuongeza uwezo wa ukanda wa Afrika Mashariki kutoa huduma za kibingwa, kufanya utafiti na kuandaa wataalamu.
Hatua hizo zinahitaji dhamira ya kisiasa, fedha za uhakika, ufuatiliaji madhubuti na uhamasishaji wa umma ili kuhakikisha mipango ya Jumuiya ya Afrika Mashariki inatekelezwa kwa ufanisi na kuleta manufaa kwa wananchi wa nchi wanachama.
Mwisho.…
